70 rocznica Czerwca 56 - odc. 06 od czerwca do Solidarności

00:00:00: Posłuchaj o zrewoltowanym mieście.

00:00:11: Siedemdziesiąta rocznica robotniczego butu.

00:00:14: A ludzie naprawdę byli zwurzeni, to to był szczyt!

00:00:17: To był szczyć już!

00:00:19: Dwudziestego ósmego czerwca, tysiąc dziewięćset pięćdziesiętego szóstego pozna i sprzeciwia się komunistycznej władzy.

00:00:30: Każdy prowokator czy szaleniec?

00:00:33: który odważy się podnieść rękę przeciw władzy ludowej.

00:00:37: Niech będzie pewny, że mu tę rękę Władza Ludowa odrąbie w interesie klasy robotniczą.

00:00:43: Doprowadziliśmy do roku osiemdziesiątego i wiemy, że odpowiedź i wyjście nasze dobre wyjście jest w solidarności.

00:00:54: Przyczyny przebieg ofiary i upamiętnienie zapraszają Jacek Kosiak i Jarosław Burhart.

00:01:01: Konsekwencją Poznańskiego Czerwca, pięćdziesiąte sześć, były liczne represje.

00:01:06: Ale były też następstwa, które zmieniły Polskę Europej Świat i o tym powiemy w tym odcinku naszej serii.

00:01:15: I wielką najwnością

00:01:16: polityczną była próba

00:01:19: przedstawienia

00:01:20: bolesnej

00:01:21: tragedii poznańskiej jako dzieła agentów imperialistycznych.

00:01:28: Poznań stał się symbolem zmian, które następują w Polsce Po październiku,�tiesiąt dziewięćset pięćdziesiątego szóstego roku.

00:01:34: Bo pamiętajmy że same wydarzenia czerwcowe to dwa dni dwudziestego ósmego i dwudziestego dziewiąte go czerwsza.

00:01:41: Natomiast procesy poznańskie o których mówimy to przełom września i października.

00:01:46: tysiąć dziewicet pięć dziesiątek oszustego roku.

00:01:49: jednak między lipcem a wrześciem tysiące dziewince otostego roku wiele się zmieni nie tylko w Polsce ale także za granicą.

00:01:56: poznań staje się symbolem protestu w krajach bloków wschodniego po raz pierwszy, po siedemnastym czerwca.

00:02:03: W roku w Europie Środkowo-Wschodniej robotnicy występują przeciwko władzy ludowej i ten protest dla wielu ośrodków zachodnich.

00:02:11: mówimy tutaj przede wszystkim o środkach wywiadowczych stacjach radiowych takich jak Radiosacja Wolna Europa BBC czy też Głoza Ameryki.

00:02:20: jest początkiem czegoś co można byłoby nazwać rewoltą środkową europejską.

00:02:25: Robotnicy doprowadzeni do ostateczności wychodzą na ulicę.

00:02:29: Trzyniowa bitwa w Stolicy Wielkopolski.

00:02:32: Władza Ludowa strzela do robotników, powstaniec Jan Kaczmarek po przedarciu się na zachód daje świadectwo prawdzie.

00:02:39: Dnia dwudziestego ósmego o godzinie dziewiątej rano pojechałem na rowerze do miasta odwiedzić przyjaciół.

00:02:45: Drodzę do Śródmieścia z poszczególnym...

00:02:47: No i tak po pewnym czasie wydarzenia poznańskie Zostają przyćmione przez wydarzenia na Bliskim Wschodzie, czyli inaczej mówiąc agresję Izraela na Egipt i współudział w tej agresji Francji i Wielkiej Brytanii.

00:03:02: Ten tak zwany fokus który wtedy miał miejsce na przełomie lata i jesieni.

00:03:10: przysłonięty wydarzeniami na Bliskim Wschodzie, ale wróćmy do Polski ponieważ to tutaj rozgrywać się będzie polityka zmian czyli efekt chruszczowa który nastąpi w Polsce bardzo powoli.

00:03:23: najpierw siódme plenum na którym dojdzie do Kłótni.

00:03:25: stawia się wyraźnie pytania czy Edward Ochab ma być nadal pierwszym sekretarzem.

00:03:31: A do głosu dochodzi coraz więcej środowisk krytykujących tak zwaną grupę Natolina, czyli stalinowców.

00:03:38: Prym wiodam przede wszystkim ci którzy uważają że Władysław Gomułka powinien wrócić do biura politycznego a nawet stać się pierwszym sekretarzem.

00:03:46: i to jest atmosfera która sprzyja przede wszystkim temu co dzieje się w Poznaniu procesom poznańskim bo początkowo partia chce ukarać tzw.

00:03:54: prowodyrów postawić ich nawet pocianom i rozstrzelać gdzieś z tyłu.

00:03:59: rodzi się pytanie co z wojskiem, które wzięło udział w tłumieniu powstania poznańskiego.

00:04:05: Pojawiają się już głosy że do rodzin nie docierają listy od żołnierzy którzy odbywali wtedy czyną służbę wojskową a nagle ślad po nich zaginą.

00:04:14: tych pytań jest Tak wiele, że na przełomie września i października z mów oskarżycielskich przechodzimy raczej domów obrończych.

00:04:24: I tak kończą się procesy poznańskie przerwane gwałtownie ósmem plenom Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.

00:04:32: Co było najważniejszym ustaleniem tego plenum?

00:04:34: Przede wszystkim to, że Edward Ochab pierwszy sekretarz musi ustąpić ze stanowiska.

00:04:39: i to się dzieje.

00:04:39: jest taka presja.

00:04:40: a dlaczego?

00:04:42: Bo tak jak wspomniałeś, Solidarność i tu mówimy o Solidarności Śląska z Wielkopolską i Zwybrzeżem.

00:04:48: Przede wszystkim głosy zakładów państwowych stoczni kopalń są tak wyraźne że dawna ekipa musi opuścić swoje stanowisko.

00:04:57: inaczej grozi nam stra generalny.

00:05:00: Jeszcze dodatkowo... Wybucha powstanie na Węgrze.

00:05:03: To jest już efekt tego, co pojawi się w atmosferze ósmego plenu bo na ósmem plenum nie zaproszono a taki był obowiązek ambasadora sowieckiego.

00:05:13: w Polsce jego nie ma.

00:05:14: nawet nie poinformowano Moskwy o ustaleniach ósmego plenów czyli o tym że pierwszy sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Edward Ochab podaje się do dymisji a biuro polityczne jednogłośnie wybiera Władysława Gomółkę pierwszym sekretarzem KC-PZPR.

00:05:33: i ta informacja dociera do Moskwy.

00:05:35: Jednocześnie

00:05:36: od wczesnych godzin porannych nadchodzą wiadomości, że oddziały sowieckie pojawiły się w odległości pięćdziesięciu kilometrów od stolicy.

00:05:44: dochodzi do dramatycznej próby.

00:05:46: siłu

00:05:49: Moskwa uruchamia procedurę, czyli postawienia stan gotowości bojowej jednostek północnej grupy Wojsk Armii Radzieckiej i te jednostki ruszają w kierunku Warszawy.

00:06:00: Na to dzisiaj mamy dowody.

00:06:02: materiał faktograficzny jest tak bogaty że możemy odczytać nawet numery czołgów ciężarówek poszczególnych jednostecch wojskowych które ruszając bądź z północy z rejonu Bornego Sulinowa bądć z południa.

00:06:15: Zlegnicy a destynacje mają jedna, jest to Warszawa.

00:06:19: Ale nie były to jeszcze zdjęcia satelitarne?

00:06:21: Były to zdjęcia wykonywane przez podróżnych, którzy mają aparaty fotograficzne i robią zdjęcia, a następnie wywołują je i podają dalej.

00:06:30: I to co się stało w Polsce czyli wybór pierwszego sekretarza bez ingerencji Moskwy i to co może nam grozić wywołoje spontaniczny protest w Budapeszcie.

00:06:41: Grom sowieckiego odwetu który mógł trafić w Warszawę Uderza w Budapest.

00:06:47: Dramatyczny apel powstańczego rządu!

00:06:53: W drugiej połowie października, w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego szóstego roku studenci przy pomniku Józefa Bema, który tak pięknie zasłużył się w historii dwugnarodów polskiego i węgierskiego.

00:07:05: W pierwszej połowie XIX wieku skupił na sobie uwagę mieszkańców stolicy Budapeszczu.

00:07:11: i z takich spontanicznych protestów studentów do których dołączą się mieszkaństcy przeciwko ówczesnej partii władzy naczelne a przede wszystkim wszyscy mają dość Sowietów na Węgrzech.

00:07:23: Ale

00:07:23: w przeciwieństwie do Polski powstanie węgierskie zostało krwawostłumione, dlaczego tak się stało?

00:07:30: Związek Sowiecki nie chciał wywoływać konfliktu wewnętrznego w Polsce bo nie wiedział czy odniesie sukces.

00:07:35: Natomiast na Wągrzech sytuacja jest zupełnie inna.

00:07:38: Na WęGrzech do Powstania namawiają radiostacje zachodnie.

00:07:41: przecież głos z Radia Wolnej Europy, głosu Ameryki i BBC jest wyraźny.

00:07:45: Węgry macie nasze poparcie czyli mamy poparcia Stanów Zjednoczonych.

00:07:49: Ale tutaj, jak to się mówi awantura na bliskim wschodzie wywołana przez Izrael, Wielką Brytanię i Francję bez porozumienia ze Stanami Zjednoczonymi.

00:07:58: Bez Porozumiania z prezydentem Stanu Zjednoczonej dwutym Eisenhower'em.

00:08:01: no i reakcja chruszczowa która była atomowa takto nazwijmy.

00:08:05: pierwszy sekretarz Komitetu Centralnego Komisji Partii Związku Sowieckiego powiedział wyraźnie dojdzie do bombardowania nuklarnego Izraela jeżeli Israel się nie wycofa.

00:08:15: I teraz na zapleczu mamy powstanie węgierskie.

00:08:17: Ta pomoc polityczna, o której mówiono a przede wszystkim to na co liczy im renocz wybrany premier Węgier czyli interwencja państw zachodnich.

00:08:27: Pomoc jakakolwiek zostaje uniemożliwiona jakakkolwiek akcja militarna w Europie Środkowej BWA wtedy nie możliwa.

00:08:35: Powstanie na Węgrzech stłumione.

00:08:37: Agencja Tasa stwierdza porządek panuje w Budapeszcie.

00:08:42: Ostatnia krótko falówka węgierskich powstańców wysyła swoje SOS w ETER.

00:08:57: Wracając jeszcze do czerwca pięćdziesiątego szóstego roku, to wydarzenia w Poznaniu też miały wpływ na opinię publiczną na zachodzie.

00:09:06: Przede wszystkim lipiec z tysiąc dziewięćset pięćdziestego szóstegroku zapomniany fakt o którym warto powiedzieć.

00:09:12: słynny francuski pisarz Albert Camille który jest autorem dżumy zwoluje do Paryża Kongres intelektualistów którzy przybywają tłumnie do Pariża i na tym forum mówi się wyraźnie poznań zaczął okres zmian że nie sprawdziwa władza komunistyczna.

00:09:29: To jest coś, co należy obalić odsunąć tych ludzi o tę władzę i cała Lewica zachodu zbiera się właśnie w Paryżu a także intelektualiści i popierają zmiany które wystąpiły w Polsce, a mówimy o Poznaniu to wtedy w Poryżu prezentowane są zdjęcia i nagrania które zostały wykonane przez dziennikarzy, którzy przebywali w Poznaniu a konkretnie na targach poznańskich.

00:09:54: I to jest ważne że ten głos z Poznania dociera wtedy za granicę i jest on powielany dalej.

00:10:00: bo jak mamy do czynienia już parę miesięcy później z Budapesznem to opinia publiczna zachodu ułączy Poznań z budapecznym i mówimy o dwóch powstaniach, poznańskim i węgierskim.

00:10:10: Dlatego PoznaŃ nie zniknął jeżeli chodzi o media zachodnie i był porównywany z Powstaniem Węgierskim że my coś zaczęliśmy.

00:10:18: ale niestety umowa która ma miejsce na początku listopada.

00:10:22: Będziemy z jednoczonym prezydentem Stanów Zjednoczonych Eisenhower'a i Nikita Chruszczowym zakończy jakiekolwiek próby zmian w Europie Środkowo-Oschodniej.

00:10:32: Wydarzenia czerwca-pięćdziesiąt sześć, a przede wszystkim krew przelana w Poznaniu.

00:10:37: Była pamiętana, były pamiętane w następnych latach zrywów polskich?

00:10:42: Nie byłoby pomnika poznańskiego czerwsza gdyby nie wydarzenie o których powiedziałeś.

00:10:47: bo przede wszystkim studenci którzy wychodzili na ulicę protestując walcząc o wolność słowa bo marzeń z szećdzysiątego ósmego roku to przede wszystkim walka z cenzurom i oni też powoływali się na pamięć czerrca.

00:11:05: Wtedy, jak w Poznaniu, robotnicy w Poznaniu weszli pod Komitet Partii co uzyskali nic.

00:11:13: A robotnicy w Gdańsku zostali od razu wzięci w ogień, skierowany przeciwko nim ze strony milicji.

00:11:20: Czyli władza

00:11:21: też pamiętała o wydarzeniach w Czerwcuk?

00:11:23: Władza postąpiła dokładnie w Gdansku Szczecinie Elblągu jak w五dziesiątym szóstym roku.

00:11:28: To był ten sam scenariusz przeciwkorobotnikom, którzy wyszli na ulicę i skierowano wozy pancerne czołgi no i uzbrojone oddziały w broń automatyczną.

00:11:38: tak to wygląda.

00:11:39: nauczeni tym co wydarzyło się w siedemdziesiątym roku, robotnicy Zursusa, Płocka czy też Radomia na miejscu manifestując przeciwko podwyżką cen żądają ustąpienia władz partyjno-państowych i odwołania podwyżyk.

00:11:55: Ludzie mówią o strajkach.

00:11:57: Strajk w Radomii jest.

00:11:58: Jak to?

00:11:58: W radomiu strajk taki czerwony radum może być w radomium straj.

00:12:02: Podeszłym pod zakład i takie bliższe, mniejsze zakłada jako odlewnie na Słowackiego.

00:12:05: Patrzy

00:12:06: ludzie zbierają się.

00:12:07: O czym rozmawiają?

00:12:08: słucham?

00:12:08: O strajku!

00:12:09: Radom strajkuje.

00:12:10: Doszymy

00:12:10: do zakładu... Ekipa Gierka jest nauczona już wydarzeniami z Poznania i z wybrzeża, że nie wyszyła przeciwko robotnikom wojska.

00:12:19: A z motoryzowane oddziały milicji obywatelskiej uzbrojonej w gaz, pałki no i przemoc, którą widzimy na ulicach Radomia, Ursusą czy Płocka, siedemdziesiątego szóstego roku a Solidarność rok osiemdziesionty.

00:12:34: to już jest przemyślana akcja.

00:12:36: To są robotnicy, którzy razem z opozycją intelektualną biorą sprawę w swoje ręce.

00:12:41: I słowo Solidarność, o którym zaczęłeś mówić na początku.

00:12:45: Które zainicjowali robotnicy Poznania w fistym roku, bo poparli ich wszyscy.

00:12:51: Wszystkie zakłady poznania popierają cygielszczaków.

00:12:54: Tak samo w osiemdziesiątym roku stoczniowców gdańskich.

00:12:57: popieram wszystkich zakładów Wybrzeża i tę solidarnoсть mamy.

00:13:01: Słowo to zostaje wpisane w postulaty a następnie podpisane przez władze partyjno-państwowe Na wybrzeżu.

00:13:10: w osemdziesiętym odbyło się bez krwi tej, którą przelano w Poznaniu w�.

00:13:19: Jeśli chcemy żeby takich pomników nie było więcej mamy klucz podstawowy Nie pozwólmy się podzielić, nie pozwolny się poróżnić Nie pozwolne szukać sił antysocialistycznych i kontrowolucyjnych.

00:13:37: Bez wydarzeń czerwca, pięćdziesiąt sześć w Poznaniu nie byłoby kolejnych wolnościowych zrywów i następnych dad na pomniku poznańskich krzyży.

00:13:46: Dlatego też... I właśnie o tym miejscu i innych upamiętnieniach powiemy w następnym ostatnim już odcinku.

00:13:54: W takim społeczeństwie oczywiście są i będą różnice zdania.

00:13:59: A ludzie naprawdę byli wzburzeni.

00:14:00: to to był szczyt!

00:14:01: To był szszyt już!

00:14:03: XXIII czerwca, XIX s. Poznań sprzeciwia się komunistycznej władzy.

00:14:14: Każdy prowokator czy szaleniec, który odważy się podnieść rękę przeciwu Władzy Ludowej niech będzie pewny, że mu tę rękę władza ludowa odrąbie w interesie klasy robotniczych.

00:14:28: Przyczyny przebieg ofiary i upamiętnienie zapraszają Jacek Kosiak i Jarosław Burhart.