70 rocznica Czerwca 56 - odc. 05 Represje i bohaterscy obrońcy

00:00:00: Posłuchaj o zrewoltowanym mieście.

00:00:11: Siedemdziesiąta rocznica robotniczego butu.

00:00:14: A ludzie naprawdę byli zwurzeni, to to był szczyt!

00:00:17: To był

00:00:17: szczyć

00:00:18: już!

00:00:19: Dwudziestego ósmego czerwca, tysiąc dziewięćset pięćdziesiętego szóstego poznań sprzeciwia się komunistycznej władzy.

00:00:29: Otwieram posiedzenie

00:00:30: sądu

00:00:30: wojewódzkiego Wydziału

00:00:32: karnego pierwszej instancji w Poznaniu.

00:00:35: dwudziestego ósmego czerwca, tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego szóstego roku poznańcy robotnicy i mieszkańcy miasta wyszli na ulicę.

00:00:43: uczestników protestów spotkały liczne represje.

00:00:46: Każdy prowokator czy szaleniec który odważy się podnieść rękę przeciwładzy ludowych niech będzie

00:00:54: pewny że mu

00:00:56: tę rękę władza ludowa odrąbie interesie klasy robotniczym.

00:01:00: Ten, kto oddał pierwsze strzale ponosi odpowiedzialność za to że po brukach ulic Miasta Poznania

00:01:10: poplenęła krew.

00:01:11: Symbolem procesów stała się brawurowa mowa obrończa Mecenasa Stanisława Hejmowskiego.

00:01:17: Przecież ten proces ma znaczenie historyczne

00:01:20: i my

00:01:20: chcemy żeby pewne

00:01:22: fakty... Przyczyny przebieg ofiary i upamiętnienie Zapraszają Jacek Kosiak i Jaroslaw Burhart.

00:01:30: Rozpoczęło się od słownego przemówienia premiera Józefa Cyrankiewicza.

00:01:35: Ci, którzy słuchali polskiego radia dwudziestego dziewiątego czerwca, tysiąc dziewięćset pięćdziesiąt tego szóstego roku dowiedzieli się że ten który podniesie rękę przeciwko władzy ludowej będzie miał ją odrąbaną.

00:01:46: Poznania Cynie takich słów oczekiwali od premiera którego wyczekiwano do dobrych kilkunastu dni żeby przyjechał do Poznanii.

00:01:53: porozmawiają z załogą Cegielskiego zakładów naprawczych taboru kolejowego i innych.

00:01:58: Tymczasem premier zjawił się, chełkiem XXIII czerwca przyleciał, przenocował na lotnisku ławica.

00:02:05: A kiedy z nocy, z dwudziestego ósmego na dwudziestego dziewiątego pacyfikowano miasto przygotowywał to swoje słynne przemówienie.

00:02:13: I nie było w nich ani słowa o tuchy.

00:02:15: a była rządza ze msty.

00:02:17: pokazanie czym jest władza że władz nie jest dobrym wujkiem i nie będzie rozdawać pieniędzy i nie będzie słychać robotników.

00:02:24: tylko tych wszystkich którzy wystąpią należy zlikwidować.

00:02:28: No i w tym przemówieniu takie właśnie padły słowa.

00:02:31: Przewowienie

00:02:32: było nagrane w rozgłośni polskiego radia w Poznaniu

00:02:34: na ulicy Berwińskiego.

00:02:36: Pięć właśnie do studia przybył Józef Cyrankiewicz z obstawą.

00:02:40: tu na poznańskim łazarzu stały czołgi, które broniły tej rozgłośni przed tym żeby nikt tu się obcy nie dostał.

00:02:49: W oku radio stacji stały Czołgie a w parku Wilsona stacjonowały oddziały wojskowe.

00:02:54: jednak do końca czerwca zdarzały się strzały w Poznaniu i to właśnie Parku Wilson'a.

00:03:00: z któregoś domostw na ulicy Matejki padły strzałe i zraniono Wśród których był oficer ranny a następnie była to kolejna ofiara czerwca, roku Poznaniacy na przełomie cierwca i lipca.

00:03:20: To wtedy zaczyna działać UB i milicja do domów Poznaniaków.

00:03:25: Zaczynają nie pukać tylko łomotać kolbami, milicjanci ubecy żołnierze wyciągają tych których rozpoznaną na zdjęciach.

00:03:34: także do domu Stanisława Matyi podjeżdża patrol wojska.

00:03:39: tam była nawet pancerka.

00:03:40: było wielu milicjantów.

00:03:41: oni byli przygotowani na to, że być może Matyja będzie stawiał opór.

00:03:45: wsadzono go jak to wspominał po latach do tej pancerki i wywieziono na ulicę kochanowskiego.

00:03:52: Tego nie zapomnę do śmierci.

00:03:53: to był obraz.

00:03:54: wiecie , że w Ameryce jak większego gangstera chyba nie brali jak mnie wtedy bo dwie pancerek i pluton wojska to o trzeci nadranym Jak ja siedziałem wtedy, no to ja nie miałem z nikim kontaktu.

00:04:04: Mi zarzucano na przykład przygotowanie zamachu stanu i spaldziemy mi za granicą.

00:04:08: Zarzucono mi, że wydawałam dolary aby ludzie na ulicę wyszli.

00:04:13: Tam właśnie w podziemiach gmachu UB odbywały się pierwsze brutalne przesłuchania.

00:04:19: Dzisiaj możemy o nich poczytać w aktach poznańskiego IPN-u, bo na początku XXI wieku wszystkich tych żyjących którzy uczestniczyli W czerwcu pięćdziesiątego szóstego roku a byli represjonowani IPN Poznański zapraszał do siebie i nagrywano z nimi rozmowy.

00:04:37: dlatego dzisiaj możemy tak to czytać odsłuchiwać taśmy, na których widać brutalizację tego co czyni Urząd Bezpieczeństwa.

00:04:47: On się nic nie zmienił od czasów stalinowskich.

00:04:49: i tak przez cały miesiąc lipiec i sierpień odbywały się brutalne przesłuchania i przygotowywano akty oskarżenia.

00:04:56: W tymczasem w Warszawie wystąpienie Józefa Cyrankiewicza odbierane było bardzo różnie przez mieszkańców stolicy, a szczególnie przez tych którzy w łonie partii uważali że działalność Józewa Cyrankiewicz oraz Edwarda Ochaba nie zmierza w dobrą stronę.

00:05:13: przede wszystkim na Śląsku oczekiwano zmian A pierwszy sekretarz Komitetów Wojewódzkiego Partii.

00:05:20: W Katowicach Edward Gierek domagał się od władz Warszawie zmian, ponieważ górnicy grozili strajkiem.

00:05:27: Tymczasem w Poznaniu, w drugiej połowie września, do roku ruszają tak zwane procesy poznańskie.

00:05:35: Poznańska palestra broni tych, którzy z bronią w ręku wystąpili przeciwko władzy ludowej.

00:05:41: A jednym z mecenasów, którzy bronią po procesach poznańskich jest mecenas dr Stanisław Hejmowski.

00:05:48: Jeszcze

00:05:49: przedwojenny adwokat?

00:05:50: Tak

00:05:50: był to znany w Poznaniu.

00:05:52: Adwokad który przed wojną bronił komunistów przed Władzą Sanacyjną.

00:05:57: zdarzali mu się różnych klienci jak mówił ale przede wszystkim uczestniczu w procesach politycznych i udawało mu się wygrać.

00:06:04: I był dumny z tego, że bronił ludzi przed władzą.

00:06:09: A wielu z tych, których obronił po II Wojnie Światowej świadczyli o nim jako o tym, które właśnie występowało w imieniu ludu.

00:06:17: Opierając się na tej zasadzie

00:06:19: nam

00:06:20: wolno było w naszych przemówieniach stanąć na stanowisku, że tutaj udowadnione

00:06:26: zostało

00:06:27: iż

00:06:28: pierwsze

00:06:28: strzale

00:06:29: padły z Urzędu Bezpieczeństwa.

00:06:32: Ale i tak poniósł konsekwencje, bo władza Ludowa uprzykszała mu życie.

00:06:36: Po roku, kiedy zakończyły się procesy poznańskie, bo trwały między wrześniem a październikiem, wczoraj w chaimowski nie zdobył popularności wśród nawet nowej władzy, a od początku lat sześćdziesiątych agenci SB systematycznie nęka ligo przesłuchiwali go a tak zwany wydział ekonomiczny dawa mu tzw.

00:06:59: nadmiar podatkowy i w ten oto sposób uprzykszano wręcz utrudniano prowadzenie mu praktyki.

00:07:05: adwokacki

00:07:06: uczestnicy czerwca pięćdziesiątego szóstego roku chociażby pracownicę poznańskich tramwajów, poznański tramwaiarki robotnicy z Cegielskiego ZNTK Też mieli problemy w pracy,

00:07:18: a przede wszystkim ze zdrowiem.

00:07:20: wielu z nich było ranny i był pobitych.

00:07:22: wychodzili z więzień z wilczym biletem.

00:07:24: Trawejarki o których powiedziałeś się mieszkały w hotelu robotniczym na ulicy Grudzieniec.

00:07:29: kiedy były ranne wróciły ze szpitala.

00:07:32: wyrzucono jest tego hotelu.

00:07:34: nie mogły wrócić do pracy musiały się udać do miejsca zamieszkania i były pozbywane wszystkiego renty odszkodowań Czegokolwiek.

00:07:42: zapomniano o nich na długie, długielata.

00:07:45: Dopiero karnawał solidarności tak jak czytamy w książce profesora Maciejewskiego i pani profesor Trajanowiczowej dopiero wtedy, kiedy powstaje solidarność niezależny samorządnym związek zawodowy.

00:07:57: One upominają się o swój byt, o swój los i dopiero w tedy rozpoczynają się prace nad stworzeniem dla nich jakoś systemu za pomogi.

00:08:06: były to panie inwalitki.

00:08:08: jedna z nich nie miała nogi druga była poturbowana i przez ponad dwadzieścia lat nie otrzymywały od państwa żadnych wynagrodzeń żadnej renty.

00:08:18: a powód był jeden Uczestniczyły w czerwcu.

00:08:21: to było taki stygmat.

00:08:22: wszyscy się bali dyrektorze ci którzy zatrudniali, że zatrudniasz kogoś kto ma związek z czerfcem.

00:08:33: Dzięki Solidarności dzięki temu Karnawałowi udało się Czerwiec ożywić Pamięć o nim przede wszystkim i pokazać społeczeństwu, że zanim był Gdańsk, zanim była Gdynia, zaniebył Marzec, wczoraj wczesnego roku był Poznań.

00:08:52: Właśnie dlatego tak głośno

00:08:54: rozmięwał na tym

00:08:55: placu wołania

00:08:56: o wolność.

00:08:57: O przestrzeganiu

00:08:58: przez władzy praw ludzkich i obywatelskich.

00:09:02: Tu należy dodać jeszcze jedną rzecz, co podkreślała wtedy prasa zachodnia że po raz drugi od roku.

00:09:09: Dzień dziewięćset pięćdziesiątego trzeciego od słynnego siedemnastego czerwca w Berlinie Wschodnim gdzieś, a to znaczy w Polsce, a konkretnie w Poznaniu robotnik wyszedł na ulicę przeciwko władzy ludowej.

00:09:21: Represje trwały do tysiąc dziewiąćset osiemdziesiętego dziewiontego roku No praktycznie do końca dni wielu z tych uczestników czerwca.

00:09:30: Stan wojenny przerwał proces rehabilitacji uczestników czerwa, bo wszystko zapowiadało się bardzo dobrze.

00:09:37: Zresztą uczestniczyliśmy w obchodach poznańskiego czerwsza.

00:09:41: Dziewięćset pięćdziesiątego szóstego roku dokładnie dwudziestego ósmego Czerwcia tysiąc dziewięciet osiemdziesiontego pierwszego podczas odsłania pomnika.

00:09:49: Tam delegaci Solidarności mówili wyraźnie, że o bohaterów czerwca należy się upomnić.

00:09:56: Muszą otrzymać wgodziwe wynagrodzenie, ręty, odszkodowania.

00:09:59: O nich należy zadbać i ten proces ruszył.

00:10:02: Stan wojennego przerwał i tak jak wspomniałeś dopiero rok Eightiesiątysiąty Dziewiąty Wolna Polska.

00:10:08: po wyborach kiedy powstaje rząd Tadeusza Mazowieckiego Zmienia się stosunek do tych wszystkich, można ich nazwać już wtedy kombatantami.

00:10:17: bez nich nie byłoby solidarności i dopiero ci którzy byli jeszcze żyjący po, o. Otrzymują od państwa należy te wynagrodzenie.

00:10:31: to rzeczywiście jedną

00:10:32: z takich wspomnień rodziny.

00:10:34: zapewne w każdej rodzinie każdego poznanieka który ma kogoś kto żył w roku, jest jakaś rodzinna opowieść jaka się rodzina legenda.

00:10:43: Szczęśliwie jeśli ona kończy się dobrze, jeżeli tym osobom które brały udział w czerwcu pięćdziesiątego szóstego roku nic się nie stało.

00:10:50: Ale przypomnijmy, nie wszyscy mogą to powiedzieć.

00:10:53: Ofiar śmiertelnych szacuje

00:10:55: się z dana jest miejscę sześćdziesięciu nańskiej skocie.

00:10:58: W następnym odcinku naszego podcastu powiemy o upamiętnieniu czerwsza pięćdziestego roku o pamięci i pomniku, który stoi w Centrum Poznania.

00:11:09: Posłuchaj o zrewoltowanym mieście!

00:11:20: Siedemdziesiąta rocznica robotniczego buktu.

00:11:23: A ludzie naprawdę byli wzburzeni, to był

00:11:25: szczyt!

00:11:26: To był

00:11:26: Szczytiusz!

00:11:27: Dwudziestego ósmego czerwca, tysiąc dziewięćset pięćdziesiontego szóstego.

00:11:32: Poznań sprzeciwia się komunistycznej władzy.

00:11:37: Przyczyny

00:11:38: przebieg ofiary i upamiętnienie Zapraszają Jacek Kosiak i Jarosław Burhart.