70 rocznica Czerwca 56 - odc. 04 Kto oddał pierwszy strzał?

00:00:00: Posłuchaj o zrewoltowanym mieście.

00:00:11: Siedemdziesiąta rocznica robotniczego buktu.

00:00:14: A ludzie naprawdę byli zwurzeni, to to był szczyt!

00:00:17: To był szszyt już!

00:00:19: Dwudziestego ósmego czerwca, tysiąc dziewięćset pięćdziesiętego szóstego poznań sprzeciwia się komunistycznej władzy.

00:00:29: Pierwsze strzały oddała kobieta do tłumu oddała siedem szałów z pistoletu i od razu kładli się ludzie na ulicy.

00:00:37: Każdy prowokator czy szaleniec, który odważy się podnieść rękę przeciw władzy ludowych niech będzie pewny, że mu tę

00:00:46: rękę władza ludowa odrąbie

00:00:49: w interesie klasy robotniczy.

00:00:51: Przyczyny przebieg ofiary i upamiętnienie zapraszają Jacek Kosiak i Jaroslaw Burhart Ulica Kochanowskiego i szturm na budynek Urzędu Bezpieczeństwa.

00:01:03: to wydarzenia, które rozegrały się w Poznaniu dwudziestego ósmego czerwca pięćdziesiątego szóstego roku.

00:01:10: I o tym powiemy w tym odcinku.

00:01:12: Zadajemy sobie pytanie, kto zaczął strzelać.

00:01:15: skąd padły pierwsze strzały?

00:01:16: No i padły właśnie z budynku Nakohanowskiego ze znienawidzonego przez Poznaniaków budynków, w którym siedziby miała instytucja o nazwie Urząd Bezpieczeństwa.

00:01:27: I to właśnie stamtąd najpierw w kierunku tłumu leci woda bo tłum podchodzi pod budynek UB.

00:01:33: było czymś w rodzaju policji politycznej i zadania które postawiono u BF w tysiąc dziewicet czterdziestym czwartym były aktualne w chłopakach.

00:01:48: Wtedy na

00:01:51: przykład, że byłby uderzony do tego, co się stało

00:01:55: z tym, żeby wywołać, że to jest tak, jak mówiłem.

00:02:02: To nie jest tak.

00:02:03: Nie jest tak!

00:02:05: Nie jest to tak!

00:02:05: To jest tak... w książce o Czerwiec, że informator pseudonimy takim a takim podaje, że ludzie szykują się do tego czy też innego.

00:02:17: uby miał informacje na bieżąco co dzieje się w zakładach.

00:02:21: I przede wszystkim UB miało przewidywać, miało prognozować.

00:02:25: te dane z UB płynęły do Warszawy a Warszawa miała się przygotować na strajk.

00:02:30: bunt.

00:02:31: i rzeczywiście tak się wydarzył.

00:02:32: Dziesięć

00:02:33: lat po wydarzeniach czerwcowych poddano takiemu mniej lub bardziej dyskretnemu przeglądowi nastroje wśród tych uczestników wydarzeń.

00:02:43: ja to widziałam.

00:02:44: I

00:02:46: kiedy ludzie podeszli po budynek przy ulicy Kochanowskiego, to wtedy spotkało

00:02:52: ich coś czego nie spodziewali się.

00:02:54: Czyli najpierw dostali silny strumien wody a po paru nastu minutach odezwały się pojedyncze strzały.

00:03:01: i na podstawie badań które dzisiaj mamy bo cały czas Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu prowadzi badania i śledztwa kiedy te strzały padły to już jest stwierdzone że właśnie z UBS ostatniego piętra To było.

00:03:14: nie byli strzelcy wyborowi, bo obrażenia wśród tych, którzy padają były bardzo precyzyjne.

00:03:20: I gdybyśmy oddali dzisiaj głos nierzyjącym lekarzom Zakładu Medycyny Sądowej w Poznaniu to oni mogliby nam naprawdę dużo dzisiaj powiedzieć.

00:03:28: ale niestety ich już nie ma.

00:03:29: a dwa zginęły.

00:03:30: wszystkie protokuły sekcji z roku nineteen dziewięćdziesiątego szóstego i po prostu tam nie ma.

00:03:37: Ale na podstawie rozmów, które prowadzili z tymi pracownikami i profesor Maciejewski, i prof.

00:03:43: Trojanowiczowa wiemy, że obrażenia, które te osoby miały ran postrzałowych wynikały z tego, żeby one trafione w bardzo precyzyjny sposób.

00:03:53: Tak więc pewna grupa strzelców wyborowych w UB na Kochanowskiego się znajdowała.

00:03:58: Ale prócz tego padały strzały zawęgłe, jak to można powiedzieć czyli były to strzały dość przypadkowe rykoszety, które zabijały ludzi.

00:04:06: ale ci którzy podeśli pod Urząd Bezpieczeństwa też byli uzbrojeni nie tylko w broń, taką jak pistolety czy zwykłe karabiny ale także wbroń automatyczną którą odebrano wojsku milicji a przede wszystkim zabrano z arsenałów na ulicy Młyńskiej bądź też ze Studium Wojskowego Politechniki Poznańskiej komisariatów.

00:04:27: Ten bój na Kochanowskiego to główne miejsce walk powstania poznańskiego, ale prócz tego należy zauważyć że Poznaniacy byli świadomi, że opinia publiczna chce się dowiedzieć o tym fakcie.

00:04:40: Dlatego też pewna grupa manifestantów wejdzie na teren targów poznańskich.

00:04:44: odbywały się wtedy dwudzieste piąte targi międzynarodowe i targi poznajskie I na teren targów wchodzi manifestacja zakrwawionym sztandarem.

00:04:53: Wystawcy robią zdjęcia, a że w Poznaniu było dużo wtedy akredytowanych nie tylko wystawców ale także dziennikarzy.

00:05:00: Pamiętajmy o tym, że Poznań przyciągnął W czerwcu,� tysiąc dziewięćdziesiątego szóstego roku ciekawskich z zachodu bo było to pierwsze uchylenie drzwi za żelazną kurtynę.

00:05:11: i oni tam są i mający zeznania właśnie tych dziennikarzy dzięki Janowi Nowakowi Jeziorańskiemu, który zainicjował akcję w sekcji Polskiej Radia Wolna Europa.

00:05:22: do swoich korespondentów miejscowych, w Niemczech, Francji i Belgii po to żeby tych którzy wracali z Poznania od razu pytać co się stało?

00:05:32: jakie są twoje wrażenia.

00:05:33: I te wrażenia dziennikarzy którzy przybyli z Poznania zostały od raju włączane do dzienników codziennych Radia Wolne Europa i dlatego też zniszczono tę zagłuszarkę która znajdowała się na gmachu Zakładu Ubezpieczeń Społecznej ona została zrzucona które uniemożliwiały poprawny odbiór audycji Radia Wolna Europa zostały zniszczone.

00:05:57: Nadajemy audicję na temat wniosków, jakie nasuwają wydarzenia ubiegłego czwartku w Poznaniu.

00:06:03: Przed mikrofonem kapitan Jan Nowak kierownik głosu wolnej Polski.

00:06:08: Dzień dobry państwu!

00:06:10: Z całego przebiegu wydarzeń ubieglego tygodnia w Poznaniu jeden doniosły fakt wysuwa się na plan pierwszy.

00:06:17: Wszyscy na oczni świadkowie mówią o neutralnym obojętnym zachowaniu się milicjantów, którzy w wielu wypadkach mieszali się z tłumem.

00:06:27: Dlatego już po godzinie osiemnastej niemieckie stacje radiowe i Deutsche Wele między innymi publikują pierwsze komunikaty z Poznania, które mówią wraźnie W Poznaniu coś się stało.

00:06:40: jakiś bunt, jakaś rebelia.

00:06:42: i ten komunikat z zachodu wyprzedził oficjalny komunikat Papu czyli Polskiej Agencji Prasowej który został opublikowany dopiero o godzinie dziewiętnastej trzydzieści.

00:06:53: Nasze poznańskie radio dopiero około godziny dwudziesty trzydzieci podaje komunikat Miejskiej Rady Narodowej o wydarzeniach w Poznaniu.

00:07:01: jest to lakoniczny komunikat informujący mieszkańców Poznania Wielkopolski o tym co zaszło w mieście.

00:07:07: następnie W dalszym ciągu słychać było strzały na ulicy Kochanowskiego.

00:07:14: Zauważyłem po tym niosącą flagę biało-czerwoną, pole białe było zbroczone krwią i dowiedziałem się że to...

00:07:26: Wydarzenia, które mają miejsce w Poznaniu odwczesnej godzin rannych były szokiem dla władzy ludowej.

00:07:32: Tu w Poznaniu jak i w Warszawie dopiero gdzieś po godzinie dziesiątej do Poznania leci delegacja wojskowych z generałem Popławskim.

00:07:39: oni nie wiedzą jak mają działać bo jest to bunt który wymyka się spod kontroli.

00:07:44: na ławicy zostaje ustanowione wojskowe stanowisko dowodzenia Ławice jest otoczona, kordonem Wojska działa artyleria przeciwlotnicza sprzęt łączności.

00:07:55: Oni się szykują jak na wojnę z jakimś wrogiem wewnętrznym.

00:07:59: Zresztą komunikaty które słyszą walczący to są takie chociażby jak... Nakohonowskiego jest ostatni punkt oporu.

00:08:08: idziemy na Kochanowskiego, cała Polska walczy a tylko Poznań jest miejscem gdzie musimy dobić komunę.

00:08:14: tak więc jedna i druga strona walczy w niesiadomości.

00:08:18: tak naprawdę nie wie co się dzieje w Poznaniu, a ci którzy mają broń w ręku dostają lakoniczne informacje gdzieś zasłyszane.

00:08:25: Bo to powstanie jest fenomen!

00:08:28: To jest, jak mówił później Stanisław Matyja taki bunt który wymknął się spod kontroli.

00:08:33: Miał być to zwykły protest w obronie praw robotniczych a stało się czymś czego nikt nie planował.

00:08:41: Buntem zbrojnym.

00:08:42: i w trakcie tego buntu zbrojenego.

00:08:45: Robotnicy i walczący Poznaniacy dostają sprzeczne komunikaty bo nie działa radio nie działają jakiekolwiek komunikatory prasa nic nie mówi.

00:08:55: dlatego też o tym Mówimy teraz, że to wszystko jest w takim chaosie wykorzystuje na końcu władza ludowa.

00:09:04: Bo ma w tłumie swoich informatorów.

00:09:07: Provokatorów tak możemy nazwać z UB którzy z jednej strony kontrolują przebieg bo robią zdjęcia nagrywają co potem ujawnią procesy poznańskie a z drugiej strony Ubenie wie jak to skończyć, dlatego też wojsko bierze sprawę w swoje ręce i już po godzinie piętnastej do Poznania dotrą pierwsze oddziały pancerne z Biedruska.

00:09:27: Dwie godziny później oddziały które ruszyły z poligonu wędrzynie.

00:09:31: ale ci którzy wiadą do poznania od strony Biedruska będą przejeżdżać między innymi ulicą Poznańską na podstawie zeznań i tego co mówili lekarze chociażby ze szpitala przy ulicy Raszej bo szpinal przy ulice raszej miejski Poznański staje się szpitalem frontowym.

00:09:50: Tam są przede wszystkim ranni, tam operuje się tych którzy są trafieni.

00:09:54: Tam jest też kostnica, tam praktycznie dzieje się coś co możemy sobie tylko wyobrazić myśląc o powstaniu warszawskim.

00:10:02: i lekarze z tego szpitala i pielęgniarki mówią wyraźnie że jak czołgi wjeżdżały ulicę poznańską To piersi.

00:10:09: żołnierze z wieżyczek, z karabinów maszynowych strzelali po oknach szpitala i to oni dobrze zapamiętali że kolumny pancerne które wkraczają od tej strony.

00:10:19: Strzelają rzucają granaty początkowo dymne potem zawiące.

00:10:23: zdarzały się też granaty bojowe W trakcie walky.

00:10:27: Poznaniacy reagują w tym momencie w różny sposób, bo wśród walczących byli też tacy którzy pamiętali powstanie wielkopolskie i nawet ci mówili wyraźnie że jest to walka o nasz poznań.

00:10:39: O prawdę obyd o Boga o religię.

00:10:43: różne komentarze tu się przeplatają więc na tych borykadach spotykamy naprawdę cały konglomerat Poznania z jednej strony boi robotników inteligentów studentów byłych powstańców wielkopolskich.

00:10:55: Wszyscy ci, którzy kiedyś mieli do czynienia z bronią.

00:10:58: Strzelanie z karabinów maszynowych to była przecież bitwa.

00:11:01: To było strzelanie do żywych ludzi.

00:11:04: Z czołgów za pancerza!

00:11:06: Więc to proszę Państwa ten aspekt czerwca zupełnie właściwie został usunięty i nawet

00:11:12: w latach...

00:11:14: Tragiczne wydarzenia czerwsza pięćdziesiątego szóstego roku rozegrały się w okolicach ulicy Kochanowskiego I na platformie były ułożoni ludzie randni.

00:11:24: To był makabryczny widok.

00:11:25: Krew po prostu ściekała bokami.

00:11:28: O represjach, które spotkały zbuntowanych poznaniaków powiemy w następnym odcinku.

00:11:34: Posłuchaj o zrewoltowanym mieście!

00:11:37: W okolicy Gmachu upe od Stroju Dąbrowskiego i mylnej coraz

00:11:40: więcej

00:11:41: stanowiskowniowych manifestacji.

00:11:43: Brój pochodzi z rozbitej już o tej porze

00:11:45: więziemi... Siedemdziesiąta rocznica robotniczego buktu.

00:11:48: A ludzie naprawdę byli zwurzeni.

00:11:50: To był szczyt, to był szszyt już!