70 rocznica Czerwca 56 - odc. 03 Przebieg - symbol Wiec

00:00:00: Posłuchaj o zrewoltowanym mieście.

00:00:11: Siedemdziesiąta rocznica robotniczego buktu.

00:00:14: A ludzie naprawdę byli wzburzeni, to był szczyt!

00:00:17: To był szszyt już!

00:00:19: Dwudziestego ósmego czerwca, tysiąc dziewięćset pięćdziesiętego szóstego pozna i sprzeciwia się komunistycznej władzy.

00:00:31: Powtarzamy bowiem raz jeszcze... Nie ostoi się długo żaden rząd i żadna władza.

00:00:36: Jeżeli terror i przemoc będą jedynym jej oparciem.

00:00:40: Każdy prowokator czy szaleniec, który odważy się podnieść rękę przeciw władzy ludowej niech będzie pewny, że mu tę rękę Władza Ludowa odrąbie w interesie klasy robotniczych.

00:00:54: Przyczyny przebieg ofiary i upamiętnienie zapraszają Jacek Kosiak i Jarosław Burhart.

00:01:04: Dwudziesty ósmy czerwca, tysiąc dziewięćset pięćdziesiątego szóstego roku.

00:01:08: Pamiętny dzień czarny czwartek w Poznaniu.

00:01:11: Godzina po godzinie przebieg wydarzeń a wszystko to symbolizuje wiec na placu Stalina.

00:01:18: Tam już było bardzo dużo ludzi.

00:01:21: My chcemy chleba my chcemy wolności My chcemy swobód obwiatelskich.

00:01:26: Zanim do tego placu pochód doszedł, musiał wyjść z zakładów pracy.

00:01:30: Zaczęło się punktualnie.

00:01:32: szósta-zero buczek w Zakładach imienia Józefa Stalina i robotnicy wychodzą, bo tak było umówione.

00:01:38: jeżeli... Poprzedniego dnia na spotkaniu z ministrem Romanem Fidelskim nic nie uzyskamy, wychodzimy i robotnicy wychodzą.

00:01:46: Zresztą dwa dni wcześniej na terenie zakładów naprawczych taboru kolejowego.

00:01:51: to już nie był wiedzy, to był strajk który bardzo łatwo udało się stłumić.

00:01:56: I dwudziestego ósmego czerwca kiedy robotnice z ISPO wychodzę na ulicę ich koledzy ZNTK także wychodzał na ulice i spontanicznie przyłączają się do tłumu które idzie w kierunku Alei ulicy Marchlewskiego i Mostu Dworcowego, a po drodze już widać spontanicznie z innych zakładów pracy.

00:02:17: Robotnicy wychodzą i idą na plac Stalina.

00:02:20: Czyli idą tą samą drogą?

00:02:22: Nie, idą różnymi drogami bo pochód stygielskiego IZNTK idzie prosto na most dworcawy następnie w kierunkie targów.

00:02:31: i tam widzimy taką akcję gdzie grupa odrywa się od tego głównego pochodu i chce wejść na teren targowy.

00:02:37: Ale ci, którzy jeszcze kierują tym pochodem mówimy o wczesnych godzinach.

00:02:42: szósta siódma i ten pochód idzie organizowany.

00:02:46: Jeszcze w miarę przez tych, którzy wyprowadzają ludzi na ulicę przechodzi obok targów.

00:02:51: ta grupa jest zawrócona.

00:02:53: Idą w kierunku ulicy gajowe i tramwaje stają motorniczy ściągają pantografy zabezpieczają tramwanie i wychodzą na ulice razem z nimi Nie tylko motorniczowie, ale także konduktorzy, którzy wtedy pracowali jako załogi tramwajów.

00:03:08: Poznańskie

00:03:09: tramwajarki.

00:03:10: Które na samym czele tego pochodu niosą już biało-czerwone flagi.

00:03:14: Ten pochód z ulicy Gajowej zwierzynieckiej skręca wtedy na placę Józefa Stalina a na tym placu jest coraz gęściej.

00:03:22: Bo w ogóle nic nie było.

00:03:23: wiadomo nikomu o co chodzi.

00:03:25: ludzie wyślij po prostu dlatego że było źle.

00:03:27: no bo było źle.

00:03:27: taka jest prawda.

00:03:29: była bieda Śruba była niesamowicie kręcona.

00:03:33: Druga kolumna idzie prosto pod zamek, na zamku nagle pojawia się biała flaga a robotnicy oczekują że ktoś do nich wyjdzie.

00:03:42: Zamek.

00:03:43: mówimy o połacu kultury, tak umownie nazywano siedzibę miejskiej Rady Narodowej, która właśnie w zamku się mieściła obok na ulicy Kościuszki i KW.

00:03:52: Już obradują towarzysze z PZ Peru kiedy tłum szedł na plac Stalina.

00:03:59: ówczesny pierwszy sekretarz Komitetów Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Leon Siwek dostaje już telefonogramy z Warszawy bo w Poznaniu coś się dzieje.

00:04:10: zresztą funkcjonariusze bezpieczeństwa publicznego wiedzieli dzień wcześniej, że w Poznaniu coś się zacznie.

00:04:17: A jednak grupa z MPP poleciała do Moskwy tego samego dnia na specjalną naradę.

00:04:23: Grupa

00:04:23: z Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego?

00:04:25: Tak, leci do Mosku na specjalne spotkanie z towarzyszami, którzy chcą porozmawiać o sytuacji w ogóle w zakładach pracy bloku wschodniego.

00:04:35: Ta grupa leci nie wiedząc że w Poznaniu coś się zaczyna ale w godzinach późno wieczornych wraca z Moskwy już z konkretnymi planami działań, ale wróćmy do Poznania bo po godzinie ósmej w dwóch dużych garnizonach mówimy o wędżynie poligon który znajduje się za między rzeczem oraz w Biedrusku.

00:04:56: jednostki które tam ćwiczą są stawiane stan alarmu i dowódcy przygotowują te jednostки do marszu na Poznań Ale około dwółgodzin zajmie im zorganizowanie takiej siły która na Poznań ruszy.

00:05:09: czyli mówimy dopiero po godz.

00:05:11: dziesiątej.

00:05:12: Wecko szykuje się wyjścia z poligonów żołnierzom rozdaje się ostrą amunicję, a odczytuję im się także specjalną ulotkę o której możemy dzisiaj poczytać.

00:05:21: w książce pana profesora Jarosława Maciejewskiego i. Profesor Zofii Trojanowiczowej, czerwiec.tysiąt dziewięćdziesiątego szóstego roku.

00:05:29: jest zamieszczona kopia tej ulotki i wyraźnie mówi się do żołnierzy że w Poznaniu jest kontrrewolucyjna manifestacja która jest skierowana przez obcych imperialistycznych agentów.

00:05:40: Mówi się o powstaniu niemieckim?

00:05:42: Wyraźnię.

00:05:42: mówi się, że żoğnierze mają tłumić rebelię która jest skierowana przeciwko władzą Polski Ludowej, a podżegacze znajdują się w Niemieckiej Republisy Federalnej.

00:05:53: Otoczyliśmy te czołgi i te ciołgi się zatrzymały.

00:05:56: W tym tłumie pojawiła się jakaś pani o takim charakterystycznym wyglądzie demonicznym długie siwe włosy z krzyżem w ręku, wyskoczyła przed tę jeszcze wolno jadące czołygi, przeżegnała tym krzyrzem czołąg i do dzisiaj pamiętam jakie słowa wypowiedziała.

00:06:15: Jeżeli jesteście Polakami i wierzycie w Boga, to nie będziecie do Polaków i do Poznaniaków szczelać.

00:06:22: Klappa włazu otwarła się, ukazała się głowa...

00:06:26: Dlatego też to co jedzie do Poznania?

00:06:28: To są jednostki pancerne, zmechanizowane także jednostки obrony przeciwlotniczej.

00:06:33: Trochę czasu zajmie.

00:06:34: tym wojskom dotarczy do Poznawania bo one dotrą dopiero w godzinach Wczesno popołudniowy mówimy po godzinie piętnastej.

00:06:41: Natomiast główne wydarzenia rozgrywają się na terenie placu Adama Mickiewicza, wtedy placu Stalina i przed zamkiem.

00:06:49: co się tam dzieje?

00:06:50: oddając głos na chwilę Stanisławowej Matyi który próbował ten tłum opanować, bo przed zamkiem znajdował się wóz propagandowy do którego co jakiś czas wchodzili robotnicy i przekrzykiwano się nawzajem głosząc generalnie hasła antypaństwowe, antykomunistyczne.

00:07:08: W pewnym momencie do tłumu przemawia Vincenty Kraśko, odpowiedzialny za propagandę w urzędzie wojewódzkim w mieście Poznaniu.

00:07:18: Ale Kraśkę wygwizdano, wyrzucono go dosłownie z tego wozu i do tego radiowozu weszły osoby, które zaczęły głosić nieprawdziwe informacje zdaniem Stanisława Matei, który chciał z nimi rozmawiać ale nie udało mu się.

00:07:32: Ale co?

00:07:32: Ubecka prowokacja?

00:07:34: Tu do końca nie wiemy bo w tłumie rozpowszechniono plot że delegaci, nasi delegaci zostali aresztowani i należy ruszyć na Młyn.

00:07:43: I w ten oto sposób na mójską do więzienia.

00:07:47: Stanisław Matyja próbował sprostować tę informację ale pamiętajmy o jednej rzeczy to był tłum ponad dwustu tysięczny.

00:07:55: i przekrzyczeć manifestantów którzy już weszli do budynku Komitetu Wojewódzkiego i pokazują co tam znaleźli czyli znależli obiad który był przygotowywany na spotkanie z ministrem tym tłumem fidelskim, że znajdowały się tam dobre meble jedzenie.

00:08:11: i ten tłum widział, że jest oszukiwany a im się każe pracować.

00:08:15: nie zwraca się przede wszystkim nadpłaconego podatku opanować.

00:08:20: Ten tłum było już niemożliwym i Stanisław Mateja plus grupa tych którzy kierowali tym tłum do tej pory widzą swoją bezradność.

00:08:28: Tłum dzieli się.

00:08:30: Jedna Grupa rusza w kierunku więzienia na ulicy Muńskiej Sądu i Prokuratury A druga Rusza Kochanowskiego.

00:08:38: i od godziny dziesiątej, dziesiętej trzydzieści nad tym tłumem już nikt nie panuje bo dochodzi do rozbrajania milicjantów.

00:08:45: Przykłady właśnie w tych godzinach zostaje rozbrojony komisariat który mieścił się w dzisiejszym kolegium Jury Dickum.

00:08:52: następnie tłum rusza w kierunku Grunwaldu.

00:08:54: Rozbraja kolejny komisariat I te komisaryaty są rozbijane rozbrajalne Milicjanci są bici a tłum który jest uzbrojone w broń rusza na kochanowsiego.

00:09:06: A z drugiej strony otwiera się więzienie na ulicy Młyńskiej.

00:09:09: Naczelnik tego więzienia, jak później zeznaje w procesach poznańskich stanął przed faktem dokonanym albo będzie się bronił i poleje się krew albo... odda broń.

00:09:19: i tak to się stało.

00:09:21: Według danych, które możemy przeczytać z książki Czerwiec, z newieczek pięćdziesiątego szóstego roku wiemy że zwięźnie wypuszczono około dwustu trzydziestu pięciu więźniów.

00:09:30: paru więźnios jak się dowiadujemy?

00:09:32: Odmówiło wyjścia z cel

00:09:34: ale byli to więzieniowie kryminalne

00:09:36: większości.

00:09:37: tam na muńskie akurat nie było więźwiów polityczne którzy oczekiwali na jakieś procesy bo procesy polityczne w tym czasie odbywały się w Warszawie.

00:09:47: Inną ciekawą rzeczą, która wtedy się wydarzy to jest palenie akt sądu i prokuratury.

00:09:54: Na taką bohaterską postawę zasługuje postać ówczesnego Woźnego Sądu Rejonowego, który własnym ciałem broni dostępu do ksiąg wieczystych, bo inaczej część mieszkańców straciłaby zapisy swoich nieruchomości.

00:10:11: po spustoszeniu sondu, prokuraturę.

00:10:13: uzbrojony tłum dołącza idąc ulicą ulicę poznańską do tych, którzy poszli na ulice Kochanowskiego i między godziną dziesiątą i jedenastą dochodzi już do wymiany ognia.

00:10:25: Ulicą Poznańską od strony ulicy Libelta nadjeżdżają trzy czołgi.

00:10:29: Żołnierze oddają je cywilom.

00:10:31: Pierwszy czoły kręci się w kółko i opiera się latarnie.

00:10:33: tak

00:10:34: zostaje.

00:10:35: Drugi podjeżda do ulicy Kochanowski i strzela z karabinu maszynowego ciągle w to samo miejsce około pół metra nad głównymi drzwiami do Gmachuube Trzeci czołg odjeżdża.

00:10:45: Z od strony szkoły, bo jest pancernych nadjeżdzają wtedy pierwsze czołygi.

00:10:50: załogi tych czoługów są nieuzbrojone w amunicję ostrą nawet do broni maszynowej która w tych czałkach się znalazła.

00:10:58: Te pierwsze trzy czołgi, które dojechały na ulicę Kochanowskiego zostały zatrzymane przez manifestujących.

00:11:05: Skandowano odgłosy wojskoznami.

00:11:08: załogi opuściły te czoły a ruszyły one w kierunku ulicy Kochanoskiego tylko po to żeby nastraszyć tych którzy już zaczęli strzelać do robotników.

00:11:17: A tam rozgrywały się główne sceny powstania.

00:11:22: można powiedzieć Poznańskiego.

00:11:24: o tym powiemy w następnym odcinku.

00:11:28: Manifestujący tłum wołał do wojska i milicjantów, których rząd wysłał z bronią w ręku przeciwko robotnikom.

00:11:35: Przecież i wy także pragniecie razem z nami aby było lepiej.

00:11:40: Przedecz wy także jesteś

00:11:41: się znany.

00:11:42: Aby

00:11:43: ten niepozostawcy...

00:11:43: Który odważy się podnieść rękę przeciwwładzy ludowej?

00:11:47: Niech będzie pewny, że mu tę rękę Władza Ludowa odrąbie.

00:11:52: w interesie klasy Robotniczy!

00:11:54: Przyczyny, przebieg ofiary i upamiętnienie.

00:11:58: Zapraszają Jacek Kosiak i Jarosław Burhart!