Stara Maszyna

00:00:00: Pani Wacław, jak się Pan dzisiaj czuje?

00:00:02: Jak stara maszyna.

00:00:06: Jak stara.

00:00:07: Chodzi i bo chodzi, nie?

00:00:09: Ale chodzę jeszcze, nie?

00:00:12: Dostało mi jeszcze do setki parę miesięcy.

00:00:16: Jakoś myślę, że to ciągnę warsztatem do setki, nie?

00:00:29: Trudno, jak ślepy nie widzę.

00:00:41: Izboże Myślnicza w Poznaniu, Milewski Wacław.

00:00:44: Urodzony dnia trzeciego maja, tysiąc dziewięćset dwudziestego szóstego roku w Poznaniu, zamieszkały w Poznaniu, złożył egzamin mistrzowski w rzemie ośle ślusarskim, specjalność ślusarstwo i stosownie do artykułu XVIII rozporządzenia prezydenta

00:01:01: ma

00:01:01: prawo używać tytułu mistrza ślusarskiego, który to jest rok, pani w odsławie.

00:01:06: Poznanie dnia ośle z tego listopada, XIXXIVIII roku.

00:01:12: Czy jest pan mistrzem ślusarskim?

00:01:16: Bardzo dużo czasu.

00:01:17: Masę lat, czterdziestu, smy rok, to idea miałem.

00:01:21: Czternaście lat miałem, jak zacząłem prezes, bo Niemcy inaczej wywozili do Niemiec.

00:01:28: Robiliśmy, na świętej Marcinie była firma Kastor.

00:01:32: Tam myśmy robili część ramy, całe rowery.

00:01:38: Ale to było po połowę z dwa, trzy lata, a potem by wstawili maszyny i jakieś do telefonu, chyba bo jedne, bo w okupacji robią przy rowerach, a po wojnie założyłem własny warsztat w Siebodzinie, nie w Poznaniu, nie?

00:01:54: Bo tam były problemy, UBS się trzepiło, zamknęli mnie coś, bo to stawiałam i to przy Poznaniu.

00:02:01: Zrobią parę lat, tak, a oficjalnie, normalnie od... Pięćdziesiątego roku można przyjąć, nie wcześniej nawet, nie.

00:02:11: Robiłem nawet inwalidzkie wódze, bo jeszcze nie było kiedyś.

00:02:15: Inwalida chciał taki trzy kołowiec na silnik, jakiś... od jakichś maszyny, to jest taki równik.

00:02:23: Rolniczy, małynki, silniczek.

00:02:32: To pierwsza praca.

00:02:34: Jak zakładam warsztat, sam robiłem to z czterdziestym.

00:02:40: Nie, w pięćdziesiątym drugiem roku za to robią.

00:02:44: Prasa, tak?

00:02:45: To taka, bo żeby zrobić wykrój dawni, to trzeba było piłować ten kształt.

00:02:51: W stępę i naciskała.

00:02:53: ona dawała siedemdziesiątą nacisku.

00:02:56: No, nie raz używam.

00:02:58: Już chcą kupić samochodzieże do wyciskania gdzieś osi, łożyska, czy coś.

00:03:06: Ręcznie podjeżdża, pomp, pomp, pompuje.

00:03:08: To było moje konstrukcje.

00:03:10: Pierwsze, jak zaczynałam, bo nie miałem nic.

00:03:16: Zaproponował mi tę pracę.

00:03:18: Jak przyszedłem, to było jedno pomieszczenie i wiata na podwór.

00:03:26: Wtedy robiliśmy suwaki do gaźników motocyklowych.

00:03:33: Jeszcze była to karka do ptana.

00:03:36: Później dopiero założony silnik był do niej.

00:03:41: Produkcję mieliśmy do Związku Radzieckiego, do NRD, do Stanu Zjednoczonych, do przyrządy też robiliśmy.

00:03:53: No i do Szwecji, do Volvo przyrządy.

00:03:57: I w wsiadce, w stąd dwadzieścia pięć, o przyrządowanie też robiliśmy.

00:04:04: Aby krajniki wyginali, to się namiło.

00:04:07: Wiedzieliśmy, że jest ten warsztat, że jest pełen różnych niezłykłych przedmiotów, nie tylko maszyn, ale również fascynujących śrubek, nakrętek, metalowych części, z którymi można się było bawić.

00:04:26: Ale jest takie jedno miłe wspomnienie jako bardzo małe dziecko.

00:04:30: Ojciec zrobił nam taką zabawkę i ta zabawka to była... ruszający się robaczek, który można było trzymać na ręce, na dłoni.

00:04:41: i jak się przechlało dłoni, to ten robaczek ruszał się, przeskakiwał, zmienił pozycję, zrobiony rulonik z metalowej folii i w środku kuleczka odłożyska.

00:04:56: Taki pierwszy mały robocik.

00:04:59: Nie ma pani tego robaczkę, może?

00:05:02: Oj, ten robaczek.

00:05:04: Było ich na pewno dużo, ale mogę dla pana zrobić albo ojciec może zrobić takiego robaczka.

00:05:09: Pamiętasz, tata?

00:05:10: Zrobiłbyś to?

00:05:13: To nas bardzo fascynowało.

00:05:18: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:20: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:21: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:21: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:22: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:23: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:23: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:29: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:31: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:38: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:42: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:44: A to są zreszcie go w tachniu.

00:05:46: A to są Centymetrów, tak?

00:05:51: W międzynarodowym wyścigu Grand Prix Polskiej.

00:05:54: Organizowanym przez Gwardię Poznań zdobył kolega Milewski Wacław.

00:06:04: No, zaczęło się w czterdziestym, szóstym roku.

00:06:07: pierwszy start taki organizował przedwojenny wyścigowy, zrobił zawody.

00:06:16: I on jechał i dużo tam jechało.

00:06:19: Ja pierwszy wyjściek wygrałem, zaraz go grałem.

00:06:24: I tak się zaczęło, nie?

00:06:26: Enezuja miałem.

00:06:27: To ja sam robiłem, przerabiałam wszystko, nie?

00:06:30: Bo to był zwykły most od tych, a ja to nabiesiłem.

00:06:34: I wygrywałem w tym czasie wszystkie wyjścieki.

00:06:37: Miałem mistrzostwo polskie, miałem czterdziestemu ósmym.

00:06:42: że jestem siorną bicemistrzą, a dziewiątym bicemistrzostwą Polskiej w latie dwieście pięćdziesiąt.

00:06:58: Właściwie ojciec przetrwało kilka epok i okres wojny.

00:07:04: wiedział, jak to jest, okres komunizmu.

00:07:09: i to nie był taki dobry okres, w sensie takim, że zawsze Był niepokój o to, czy uda się dalej prowadzić ten zakład.

00:07:22: Przynajmniej my tak zawsze toczyłyśmy.

00:07:26: Natomiast chyba ta pozycja i respekt jaki ojciec zyskał jako sportowiec.

00:07:37: Jako radny miasta i edukator, przede wszystkim umiejętności ojca chyba zdecydowały o tym, że nie było nigdy jakiegoś bezpośredniego zagrożenia, a również to, że ojciec nie należał do partii żadnej.

00:07:59: Ja po to mnie partia nie interesowała.

00:08:02: Partia byli... Tak jak dziś, też każdy jest partii.

00:08:05: Przecież po dochodzu do żołnierza to jest partia i zmieniają mnie.

00:08:10: Ale ja tu nie chciał, to nie należał.

00:08:13: Nikt kogo nie zmuszali do partii.

00:08:16: A dawniej to był kontrolę bardziej ostre, nie?

00:08:21: Bo przyjeśli wciąż w papierach czy rachunek, nie?

00:08:24: raz do smiałam problem, bo zrobiłam robotę.

00:08:28: Jakaś coś z prądem jedli, gdzieś potrzebali szybko narzędzie, bo to tych przywodów ja robią do przywodu.

00:08:37: I zrobiłem, mimo wystawiłam rachunek, ale były takie przepisze najpierw zamówienie.

00:08:43: No to raz jedyne coś, witam w zapisze jakąś karę, za to, że nie zrobiłem bez zamówienia, ale tylko to, nie?

00:08:51: Praca u prywatiarza była jakby gorsza.

00:08:54: Trzy, co w państwowym się zbyszczy.

00:08:57: Trzywali.

00:08:58: A u prywatiarza to takie, z takim oprezentowaniem, a u prywatiarza robi.

00:09:03: Nie przejmowali się, bo bezrówne.

00:09:06: Tutaj znowu lepiej zarabiali trochę, jak u mnie, jak w państwowym.

00:09:15: To jest praca, dziesięć ton nacisków.

00:09:19: A na nie wiem, mógł pan pieniądze bombać.

00:09:23: Przyżąd, jakby pan miał, to by pan nie tam dziesięciu złotówki byleciały.

00:09:28: Dzisiaj

00:09:33: lecenie było na jutro zrobić.

00:09:38: Także było gonienie.

00:09:40: Uczy mieliśmy i później ucznie zawali egzamin.

00:09:46: Byli czelodnikami i już pracowali w zakładzie.

00:09:51: dwunastu,

00:09:55: czternastu.

00:09:56: Maszyn było dwadzieścia.

00:10:00: I to karnie były, i frezarki były, i druciarki były.

00:10:05: Szef jak szef, zawsze gonił, bo to jak szef.

00:10:08: Ścięzano nało szybko, szybko.

00:10:11: Pracowała się po trzynaście godzin.

00:10:14: Od godziny siódmy do dziewiętnastej, potem jedynie co... W niedzielę się nie pracowała, w soboty też pracowała, ale nie jak była praca, trzeba by było zrobić.

00:10:29: On tam mieszka przecież.

00:10:31: Mieszkał, no to cały czas miał na wszystko oko.

00:10:38: Przecież się przyzwyczaił do tej godzin, mój przyjdzie lato, to nie będę nadgodzin robił.

00:10:45: Przyszło lato, a człowiek dalej nadgodziny robił.

00:10:50: Lone zawozią nad morze, ja wracałam pracować.

00:10:53: Nie wiem, lubiłam pracować.

00:10:57: Od małości lubiłam pracować.

00:11:00: Nie, od mnie to interesowały, miałam zadowolenie.

00:11:04: A wszystko chodziło, kręciło się.

00:11:08: Ojciec miał nielimitowany czas pracy.

00:11:12: kiedy był okres wakacyjny, zawoził nas, jak jeszcze byłyśmy małe, z mamą do Jastarni, na Półwysep Chelski, gdzie przebywał z nami może jedną noc i po czym wracał do pracy, do warsztatu.

00:11:32: Ja myślę, że ojciec należy do pokolenia, które przede wszystkim sens życia upatrywał w pracy.

00:11:40: a nie w cieszeniu się wolnym czasem.

00:11:44: Natomiast w takie nasze życie codzienne było zawsze wypełnione byciem razem, ponieważ mama przygotowywała obiady, razem siadaliśmy do obiadu.

00:11:57: Także była okazja, żeby porozmawiać i pobyć ze sobą.

00:12:05: Izba Rzemieślnicza w Poznaniu.

00:12:07: Dyplom uznania.

00:12:09: Wacławowi Milewskiemu, mistrzowi ślucarskiemu za długoletnią i wzorową pracę zawodową.

00:12:14: Poznań, pierwszy lipca, tysiąc dziewięćset siedemdziesiąt dwa.

00:12:19: No,

00:12:20: to jeszcze, tutaj przecież.

00:12:24: Czyli co dzisiaj pan robił za zamówienie?

00:12:27: To.

00:12:27: Tak, tak.

00:12:29: No, ślipowane tylko, nie, bo obcem, bo tu idą normalnie.

00:12:33: przyrząd, o to jest widzi pan, to ja robią, to cała jest taka, mogę robić.

00:12:39: I tu widą w temple i wykrywają te różne kształty w dasze, nie?

00:12:44: A ile to jest prace, żeby przygotować taką matrycę?

00:12:48: Pracy dzisiaj, wiecie, nadro, trofka i numerycznie, adabni, mięśnie, pilnik i piłować trzeba było.

00:12:57: To też jest je cienko, jak takie grube przyszło piłować.

00:13:02: O, dziś, to ja byw te wszystkie otwory, no może sześć, osiem godzin, nie?

00:13:09: Ale dawni to musiał tydzień siedzieć ponad nie?

00:13:13: No to już od momentu zmiany lat dziewięćdziesiątych było już mniej zamówień, nowe maszyny wchodziły.

00:13:25: Tam były jeszcze zamówienia, ale stopniowo wchodziły nowe maszyny, automaty wchodziły.

00:13:31: Szkoda, że żaden... Członek rodziny młodszy nie zaangażował się w działalność w warsztacie i nie zmodernizował.

00:13:43: Dlaczego tak myślę?

00:13:44: No, ponieważ było to na pewno marzeniem ojca, żeby móc współpracować.

00:13:49: Z którymś z dzieci, akurat dwie córki.

00:13:55: Ale była jeszcze nadzieja, że wnuki się zaangażują.

00:14:00: Nie, poszły swoją drogą.

00:14:03: Teraz u Pana pracuje jedyna osoba?

00:14:05: Jedna, jedna zatrudniona.

00:14:07: A to to już tak raz w tym czasami miesiąc, parę dni.

00:14:13: Ja muszę wciąż być, bo pracownik wszystko nie wie, więc za moje otrze on musi robić.

00:14:21: Od nohka mi wsiadł, okulary nie pomagają.

00:14:27: Dotychczas trochę.

00:14:28: zainteresowanie, bo ktoś sobie potrzebuje i żeby zrobić, czyli jeszcze jestem nieraz potrzebny, nie?

00:14:36: Bo coś trzeba naprawić, nie?

00:14:38: Tak, czyli matrycę przywiózł, muszę być nauszczona.

00:14:43: Ja mam wszystkie maszyny, że mogę każdą robotę zrobić, nie?

00:14:49: Tylko nie płaci się nowych robić, nie?

00:14:53: Bo za drogą by wyszło.

00:14:55: nie tym u mnie, nie?

00:14:57: Bo teraz na serem wszystko zrobi albo zamówią w sinach gotowe.

00:15:03: Wyszlą rysunek i przyjdzie gotowe wszystko, a myśmy musieli wszystko sami robić.

00:15:11: Małe się zamykają, no nawet już szefce zamykają, no bo gotowe buciki kupi za piętnaście złote, a do szefca podzelowanie kosztuje piętnaście dwadzieścia, to nikt nie niesie.

00:15:25: Także... że miasto upada.

00:15:29: W dawniej każde jako cioło, jakoś tam życie szło.

00:15:34: A teraz wszystko gotowe kupięcie.

00:15:38: Tajlandy sprowadzą.

00:15:42: A nie chciał pan wcześniej przejść na emerturę?

00:15:45: Nie.

00:15:46: Dlaczego

00:15:47: nie?

00:15:48: Co bym robił, odsiadł domu i co?

00:15:51: No niektórzy mają miliony, to prawdopodobnie wyjeżdża.

00:15:54: jesteś sobie.

00:15:56: Za granicę.

00:15:59: Ja to też żadna przyjemność.

00:16:01: Storka mówi, mam gdzieś sobie wyjechać.

00:16:04: Ja mówię, niech to jest, po co mi wyjechać?

00:16:07: Czy to sanatorium sobie gdzieś wolne?

00:16:10: I co wyciągnęł?

00:16:11: By rad przez te równi znajomi, byli z mojego rocznika, czy coś.

00:16:16: No to może byśmy sobie tam jakoś upiedawni się grało karty, a teraz nie, w komórka siedzą wszyscy.

00:16:26: Już nie ma znajomych z Pana rocznika.

00:16:28: Proszę.

00:16:28: Z Pana rocznika już nie ma.

00:16:30: No,

00:16:30: z mojego to już błogoda nie ma, nie.

00:16:32: To już nie znam.

00:16:36: A jak będzie miał Pan sto lat, to Pan zamknie ten warsztat?

00:16:39: To już zamknie, no raz muszę zamknąć.

00:16:44: Chciałbym zamknąć jeszcze, wywieźć to cenę złoma, nie wiem.

00:16:49: Już chyba nie, nie w zążenie.

00:16:52: Najstarszy na świecie.

00:16:53: jest to jedynaście lat.

00:16:55: Do rekordu świata to jest jedynaście lat.

00:16:59: Tylko kobiety trochę dłużej żyją.

00:17:02: Kusiałbym był zdrowy do żółta, ale jak miał chorować, to nie, zrobiłem nawet testament, żeby mnie, jak bym był beznadziejnie, żeby mnie nie leczyli czasami.

00:17:15: Przebwidać niebleże, nieprzytomny człowiek i go utrzymują przy życiu.

00:17:21: Zrobią z testami taki nodariusza, nawet jest.

00:17:31: Togo utrzymuję przy życiu, bo tak to

00:17:37: by

00:17:37: było ciężko, a tak to jeszcze nadję, idzie sobie chociaż popatrzy na te maszyny.

00:17:46: On teraz tylko żyje tym warsztatem, chociaż idzie tam, puści maszynę.

00:17:52: Popatrzy sobie, w końcu mówi, tyle jeszcze narzędzi mam, a już nie mogę robić.

00:17:58: Co z tymi narzędziami zrobić?

00:18:03: Zamykać nie będzie zamykać, bo po co zamykać?

00:18:06: Co zrobić z tymi maszynami?

00:18:09: Jedynie mogę mieć nazwą, ale ja doradzam, żeby to zostało to jako muzeum.

00:18:18: By

00:18:18: był jakiś ślad.

00:18:22: A na pewno zawsze jakieś szkoły by przyszły obejrzeć, jak to dawniej ludzie za króla ćwieczka pracowali.

00:18:36: No to jest trudne pytanie.

00:18:43: Tak naprawdę zostawiamy to ojcu.

00:18:49: Na razie... Na ten etapie warsztat funkcjonuje.

00:18:53: Marzenie mojej siostry i grażyny było stworzenie muzeum.

00:18:59: Może tak, może właśnie taka będzie przyszłość warsztatu.

00:19:03: Bardzo by nam to odpowiadało.

00:19:05: Ojciec może oprowadzić, opowiadać, a ma od co opowiadać.

00:19:13: Myślę, że również mógłbyś ta nadal uczyć takich młodych ludzi, jak coś wykonać, tak jak to dawniej robiłeś, bo zawsze byli uczniowie warsztacie.

00:19:27: Myślę, że to byłoby możliwe, gdyby było takie zapotrzebowanie.

00:19:31: A jeśli już ojca nie będzie?

00:19:35: No ja nie zakładam, ojciec zawsze będzie.

00:19:38: Jeszcze wiele lat przed nim życia.

00:19:41: Tak naprawdę, tak jak można mieć ogród z jabłkami, tak można mieć warsztat z maszynami może.

00:19:47: I zawsze zażywać, no tej satysfakcji, bycia tam.

00:20:00: Nie, za wesoły nie byłem.

00:20:02: właśnie żałuję, bo trzeba było trochę popawić po zabawach i dochodzić.

00:20:08: Pracał holikiem, byłem.

00:20:10: To za dużo było trochę, nie?

00:20:13: No można by trochę było rozrywki mieć, że ona to chciała wyjść, a nie, bo nie mam czasu.

00:20:19: Mówię, nad morze zawiązam, a ja wróciłam do pracy, nie?

00:20:22: A ja wiem, czy żałować nie żałuję.

00:20:25: Żałuję, bo żona by miała lepiej, nie?

00:20:29: To musiał pan pracować, musiał pan wracać?

00:20:31: Nie, nie musiał.

00:20:33: No ale chciałem.

00:20:35: Bo ja byłem, że jak warsztat chodził, to ja musiałam być.

00:20:40: pilnować, nie?

00:20:43: Ja wszystko doglądam pracownicy, nie raz mniej pretendierzy sami, bo ja doglądałam, musiało tak być jak chciałam zrobione, nie?

00:20:52: I było dobre.

00:20:53: Nie miałam nigdy żadnej reklamacji na robotę, nie?

00:21:00: Otrzymi tak, gdy siadły.

00:21:01: To jest to karka,

00:21:15: nie?

00:21:15: Na okrągło to otrzy, nie?

00:21:17: Często Pan z niej korzystał?

00:21:19: Normalnie bez sfer wychodził.

00:21:20: ja teraz, bo w ogóle nie robię, bo sobie nie skończyły się lasery, nie?

00:21:26: Te elementy to mówię, to co by chciało.

00:21:31: I prosty bałek, no tu ośkę tu przykładowo do roweru, że Pan to chciał do samochodu, ozi z nich, nie?

00:21:39: No to na to karce się.

00:21:40: to trzy, nie?

00:21:42: Z tym, że dziś już są numeryczne, to karki, gdzie?

00:21:46: ta

00:21:46: programowane bez człowieka

00:21:48: idzie.

00:21:49: Lepiej jak robi człowiek, czy jak robi maszyn?

00:21:52: Dzisiaj maszyna bez człowieka robi tani przede wszystkim.

00:21:57: Niedługo pana ty zastąpi jakiś

00:22:00: automat

00:22:01: numerczyny.